Znalazłam tę książkę w dziale erotyka. Oczywiście według mnie jest to błąd. Ale jak potraktować „Spóźnioną kochankę” J. Juski? Tytuł przywołuje inne skojarzenie… William Wharton napisał przecież powieść pt. „Spóźnieni kochankowie”. Z tym, że u Jane Juska mamy do czynienia z literaturą faktu, książką autobiograficzną.

Kobieta przebywająca na emeryturze, na dodatek nauczycielka wydaje nam się sie osobą stateczną, pozbawioną marzeń i obowiązkowo: starszą niewinną panią Jednak Jane Juska udowadnia, że należy zapomnieć o tym stereotypie i wyemancypować dojrzałych ludzi. Zabiera się do tego w dość nietypowy sposób. Postanawia napisać ogłoszenie do swojej ulubionej gazety The New York Review of Books:

„Zanim skończę 67 lat – co stanie się w marcu – chciałam przeżyć dużo seksu z fajnym mężczyzną. Jeśli wolisz przedtem porozmawiać, możemy zacząć od Trollope’a.”

Tym oto anonsem odmienia całkowicie swoje życie. Na ogłoszenie odpowiada wielu różnych panów. Jane Juska postanawia się z nimi spotkać. Nie ma zamiaru tylko z nimi rozmawiać, chce przeżyć chwile uniesień z mężczyznami, bo do tej pory zaniedbywała tę część życia.

Okaże się, że znajdzie i miłość i rozczarowanie, zdradę, ale też sporo radości. Przy okazji tych spotkań rodzi się inna miłość – do Nowego Jorku, bo tam przede wszystkim będzie spotykała panów z ogłoszeń. Właśnie to miasto, które nigdy nie śpi, staje się drugim bohaterem tej powieści. Juska odkrywa w sobie miłość do tego miejsca.

Autorka pomiędzy spotkaniami z mężczyznami snuje opowieść o swoim życiu w Stanach Zjednoczonych. Najpierw kreśli obraz typowej rodziny – i wychowania w stylu wiktoriańskim. W latach pięćdziesiątych niewiele się mówiło o cielesności, rodzice starali się ją ukrywać przed dziewczętami. Z drugiej strony właśnie dziewczynki mają być idealnymi żonami i  matkami.

Juska pokazuje jak osiągano ten efekt. Aby była atrakcyjna i szczupła karmiono ją amfetaminą. Studia miały służyć temu, by znalazła męża. Wiedzę na temet drugiej płci czerpała z pikantnych opowieści koleżanek, niewiele z tego rozumiejąc. Nigdy nie nawiązała ciepłych relacji z ojcem, czuła się przez to nieatrakcyjna. Zaszła w ciążę, bo wstydziła się pójść do ginekologa. Jedynym wyjściem w tamtych czasach było małżeństwo – choć z niekochanym mężczyzną.

Autorka świetnie pokazała obraz Ameryki i jej mentalności w drugiej połowie XX wieku. Z jednej strony mogła zdobyć wykształcenie i zostać nauczycielką, z drugiej ciągle czuła się zależna od mężczyzn. Wiele lat zajęło jej uwolnienie się od tych niewidzialnych więzów. Właściwie pomogła dopiero terapia u psychoanalityka.

Co może robić starsza pani? Emerytowana nauczycielka ma problem, by się utrzymać, więc podejmuje pracę, działa też charytatywnie. Uczy więźniów twórczego pisania, wspiera kobiety korzystające z kliniki aborcyjnej. Przy okazji chce zrobić coś dla siebie. Jako, że sfera jej życia intymnego nie istniała od lat, postanowiła zmienić tę sytuację. Bez skrępowania i wstydu pokazała wszystkim, że można doznać wielu uniesień w drugiej połowie życia. Najbardziej kontrowersyjnym wyborem był związek z mężczyzną o trzydzieści lat młodszym. Tego nie wytrzymały nawet najbardziej tolerancyjne osoby…

Historia Jane Juski w niezwykle obrazowy sposób pokazuje coś, co do tej pory należało do tabu. Życie seksualne po sześćdziesiątce, na dodatek udane? Myślę, że książka może wzbudzać kontrowersje. Jednak udowadnia, że w każdej chwili można odmienić swoje życie. Trzeba tylko poszukiwać w inteligentny sposób. Bo przecież każdy ma prawo do szczęścia. I tyle.

„Spóźniona kochanka” jest książką, którą pochłania się w jeden wieczór. Jednych mogą zainteresować perypetie miłosne głównej bohaterki. Mnie natomiast najbardziej zaintrygowała przemiana, jak zaszła w mentalności Amerykanów przez ostatnie pięćdziesiąt lat. Nie chodzi tu tylko o pokazanie, że starsze kobiety mają prawo do życia seksualnego. Książka wskazuje jednak drogę, by nie poddawać się i iść za marzeniami. Nawet, gdy się wydaje, że jest już za późno – trzeba odnaleźć siebie.

Dziękuję za książkę Wydawnictwu Czarna Owca.