Profesor Stanisław Obirek jest teologiem, antropologiem kultury, historykiem, wykładowcą Uniwersytetu Warszawskiego w Ośrodku Studiów Amerykańskich. W 1976 roku wstąpił do zakonu jezuitów, ale w 2005 roku wystąpił ze zgromadzenia i zrezygnował z kapłaństwa. Stanisław Obirek nie przestał interesować się miejscem religii w kulturze oraz dialogiem międzyreligijnym. Sięgnęłam po książkę „Polak katolik?”, ponieważ co jakiś czas słucham wypowiedzi profesora w Radio Tok FM. Postanowiłam sprawdzić, jak Stanisław Obirek zmierzy się ze stereotypem, który przywołuje w tytule. Czy rzeczywiście można łączyć w taki sposób jeden naród z jedną religią? A jeśli tak, do czego to prowadzi? Oczywiście profesor prowokuje czytelnika, ale w swojej książce zajmuje się nie tylko polskim katolicyzmem, ale temat pojawia się w znacznie szerszym kontekście.Stanisław Obirek pisze, że w związku z miejscem, w którym się urodził, został katolikiem. Nawet jeśli człowiek stanie się niewierzący, to przecież wciąż pozostaje kultura, tradycje, czy wartości, powiązane z religią. Jak widać ten zlepek słów – „Polak katolik” niesie ze sobą złożony problem. Siebie samego profesor określa jako „kulturowego katolika”, ale w książce odpowiada też na niezwykle trudne pytanie, czym jest sama religia.

Sporo dowiemy się o samym Stanisławie Obirku. Poprzez swoją historię, próbuje nam opowiedzieć o samym katolicyzmie. Mówi o tym, jak doszło do tego, że zainteresował się religią i wstąpił do zakonu. Mimo tego, że w szkole średniej wolał Gombrowicza, niż zajmowanie się wiarą. Potem na studiach polonistycznych, zajął się teatrem, który zwrócił go ku religii. Do tego spotykał ciekawe osoby, które były związane z wiarą katolicką.

W książce sporo miejsca zajmuje Sobór Watykański II. Wtedy to okazało się, że w katolicyzmie najważniejsza jest miłość, drugi człowiek. Wydawało się, że zaczęła się nowa epoka. Pół wieku później wydaje się, że te idee wcale nie stały się najważniejsze, a miała przecież nastąpić nowa karta w dziejach Kościoła. Według Stanisława Obirka właśnie w czasie pontyfikatu Jana Pawła II nastąpił zwrot. Zainteresowanie innymi religiami odeszło w niebyt, przestało być ważne. Obirek mówi, że to błąd, ponieważ trzeba dyskutować, poznawać innych. Dialog powinien być istotny.

Stanisław Obirek pokazuje w książce, jak Kościół katolicki zależny jest od polityki. Sporo niedobrego uczynił według profesora dogmat o nieomylności papieża. Do tego dochodzi jeszcze specyfika polskiego Kościoła, który niechętnie patrzył na zmiany, które niósł Sobór Watykański II. Dlaczego tak się stało i nie ma miejsca na jakąkolwiek debatę? Wiele zarzuca się Janowi Pawłowi II, który preferował konserwatywne podejście do religii katolickiej.

Książka Stanisława Obirka „Polak katolik?” nie odpowiada na pytanie, ale prowokuje do myślenia. Profesor pokazuje, że wiele zależy od nas samych, jak będziemy postrzegani. Czy będziemy kojarzeni na zewnątrz jako antysemici, konserwatywni katolicy? Ludzie, którzy są zamknięci na innych? Okazuje się, że wcale nie podejmuje się dyskusji z ludźmi, którzy są członkami Kościoła katolickiego. Widać przecież, jak ławo można zostać ukaranym za posiadanie własnego zdania – próbę podjęcia dyskusji. Krytyka Kościoła katolickiego wcale nie jest tak powszechna, jak mogłoby się nam wydawać. Wiele spraw się akceptuje i przechodzi nad nimi do porządku dziennego, nawet jeśli nas rażą.

Stanisław Obirek wciąż ma nadzieję na to, że polski katolicyzm stanie się bardziej otwarty, życzliwy dla człowieka, którego będzie postrzegał, jako istotę niezwykle ciekawą, z którą można prowadzić dialog. Dzięki książce „Polak katolik?” możemy prześledzić, jak wykorzystać to, co dają nam inne odłamy chrześcijaństwa, czy inne religie. Profesor Obirek daje nam obraz Kościoła, nie tylko polskiego, łącznie z pewnym rysem historycznym. Warto sobie prześledzić drogę, którą przeszło i chrześcijaństwo ale też Stanisław Obirek jako człowiek. Wnioski jakie płyną z lektury są niepokojące, ponieważ profesor pokazuje, że w polskim katolicyzmie więcej jest samej ideologii, niż prawdziwego chrześcijaństwa. Czy rzeczywiście o to chodzi, by Kościół zamknął się w swoim świecie i nie dopuszczał innych do głosu? Jak to się ma do współczesności, czy demokracji? Stanisław Obirek na wiele z tych pytań odpowiada, inne kwestie zostawia czytelnikom do rozważenia.

PS Od jakiegoś czasu testuję czytnik PocketBook Touch Lux 3 – wrażenia wkrótce.