We wrześniu ubiegłego roku można było obejrzeć w kinach fabularyzowany dokument „Pilecki”. Jego twórcy, czyli Mirosław Krzyszkowski i Bogdan Wasztyl, postanowili wydać książkę – „Pilecki. Śladami mojego taty”. Jest to rozmowa z synem bohatera filmu oraz opowieść o tym, jak kręcono dokument. Dzisiaj Andrzej Pilecki ma osiemdziesiąt cztery lata, więc jego wspomnienia o ojcu – rotmistrzu i bohaterze są bardzo cenne. Teraz można już mówić o Witoldzie Pileckim, o tym czego dokonał i o jego tragicznej śmierci.

Andrzej Pilecki urodził się w 1932 roku w Sukurczach, majątku rodzinnym leżącym dzisiaj na Białorusi. Dzisiaj po jego domu nie ma śladu. Dla jego ojca był to szczęśliwy okres. Wcześniej Witold zdążył już działać w harcerstwie (zakazanym w zaborze rosyjskim), czy wyróżnić się odwagą w wojnie polsko-bolszewickiej. Książka pokazuje, że bohater nie bierze się znikąd. Rodzina Witolda Pileckiego ceniła wartości patriotyczne, a przyszły rotmistrz znał swoje korzenie – wiedział, że jego dziadek brał udział w powstaniu styczniowym.

Zasady, którymi kierował się ojciec Andrzeja były jasne. Należy iść „prostą drogą”. W momencie wybuchu drugiej wojny światowej było czym oczywistym, że Witold podejmie walkę o wolną Polskę. Nie kończy na kampanii wrześniowej, a bierze udział w tworzeniu konspiracji. Kiedy zaczęły powstawać obozy koncentracyjne, nie wiedziano dokładnie, co się w nich dzieje. Dlatego otrzymał od Tajnej Armii Polskiej zadanie – miał przeniknąć do obozu, sprawdzić co się tam dzieje i zorganizować w tamtym miejscu ruch oporu. Witold dobrowolnie podjął się wykonania tej misji i dał się schwytać Niemcom w łapance. Trafił do Auschwitz, a jego meldunek był pierwszym dokumentem o obozie, który znalazł się w rękach aliantów.

Witold Pilecki, więzień z numerem 4859, dokonał kolejnej niezwykłej rzeczy – uciekł z obozu. Dalej działał w konspiracji, brał między innymi udział w powstaniu warszawskim. W 1947 roku zostaje aresztowany przez funkcjonariuszy UB. Zaczyna się proces tzw. „grupy Witolda”. Pileckiego skazano na śmierć, wcześniej był torturowany – uznał, że Oświęcim to było nic w porównaniu z tym, co przygotowali mu śledczy z UB. Rotmistrz ginie w 1948 roku, ale wciąż nie udało się odnaleźć miejsca jego pochówku.

Syn pokazuje nam Witolda nie tylko jako patriotę, gotowego poświęcić wszystko dla ojczyzny. Poznajemy człowieka – w jaki sposób opiekował się dziećmi, czym się interesował, jaki był naprawdę. Tych rodzinnych chwil z ojcem, Andrzej nie miał zbyt wielu. Kilka szczęśliwych lat przed wojną, a potem zaledwie momenty. Kiedy dzieci spotykały Witolda, nie mogły się do tego przyznać. Po wojnie Witold trafił do więzienia, ale widywać z nim mogła się tylko matka.

Andrzej Pilecki wspomina: „Ciągle się go uczę. To mój sposób na bycie z nim bliżej. Ojciec miał wewnętrzną siłę, która pozwalała mu znosić i ból, i przeciwności losu. Nie poddawał się. Służył Polsce, ale nie czuł nienawiści do przeciwników” (s.266). Dla syna ważna jest pamięć o ojcu. Nie chodzi mu o pośmiertne odznaczenia, ale o to, by czegoś nauczyć innych. Witold Pilecki nie interesował się polityką. Uważał, że w czasie wojny należy zapomnieć o sporach. Udało mu się zjednoczyć ludzi o różnych poglądach, m.in. w Auschwitz. Syn wspomina, że najważniejszą cechą ojca było poczucie powinności. „Wykonywał swoją robotę po cichu i było mu bliżej do ludzi biedniejszych niż do polityków czy generałów. Taki był i tego zdążył nas nauczyć” (s. 266-267).

W wywiadzie autorzy pytają o Witolda Pileckiego, ale widzimy też jaką cenę musiała zapłacić rodzina za czyny ojca. Andrzej nie mógł się uczyć, wybrać zawodu o jakim marzył, ponieważ podążał podobną drogą, jak ojciec. Nigdy nie zapisał się do partii, wiele lat musiał czekać na to, by wreszcie doszło do rehabilitacji. Natomiast dzięki opowieści o nagrywaniu filmu, wczuwamy się w emocje bohaterów, tym razem odgrywane przez aktorów. Do książki dołączono kalendarium, w którym wciąż tkwi jak zadra znak zapytania dotyczący miejsca pochowania ciała Witolda Pileckiego.