Hanya Yanagihara stała się gwiazdą literatury po tym, jak wydała „Małe życie”, swoją drugą powieść. Historia Jude’a poruszyła również polskich czytelników, ponieważ i u nas książka stała się bestsellerem. W kraju nad Wisłą sprzedano ponad 100 tysięcy egzemplarzy, więcej niż na rynku amerykańskim. Teraz możemy sięgnąć po debiut literacki pisarki, pt. „Ludzie na drzewach”. Podczas lektury szybko okaże się, że obie książki wiele łączy.

Inspiracją do napisania powieści była historia Daniela Carletona Gajduska. Wybitnego naukowca, który w 1976 roku za swoje odkrycia w dziedzinie medycyny otrzymał Nobla. Zbadał, że za chorobę wywołującą kuru, odpowiedzialne są priony. Wybitny naukowiec wywołał skandal, kiedy okazało się, że wykorzystywał seksualnie chłopców. Działo się to na Papui-Nowej Gwinei, gdzie prowadził badania naukowe. Tam homoseksualizm miał obrzędowy charakter, więc Gajdusek uznał, że nie robi nic złego. W pewnym momencie wszystko wyszło na jaw.

„Ludzie na drzewach” to rodzaj wspomnień doktora Nortona Periny. Zostały one przedstawione odbiorcom przez redaktora Ronalda Kunoberę, ucznia, a także przyjaciela naukowca. Mężczyzna do tych zapisków dodaje swoje przypisy, czasami także wycina pewne fragmenty, choć informuje o tym czytelnika. Norton Perina swoje wspomnienia napisał we więzieniu. Z czasem dowiemy się za co został skazany.

Poznajemy dzieciństwo i młodość głównego bohatera. Najważniejszy okazuje się czas zaraz po studiach Periny. Wtedy mężczyzna udaje się na wyprawę, na pacyficzną wyspę, gdzie odnalezione zostaje do tej pory nieznane przez nikogo  plemię. Naukowcy badają lud Ivu’ivu i zauważają coś niezwykłego. Okazuje się, że pewna grupa ludzi wyrzuconych poza nawias społeczności plemienia, żyje znacznie dłużej niż przeciętny człowiek. Norton Perina czuje, że ma szansę odkryć tajemnicę długowieczności. Należy tylko dowiedzieć się, jaki wpływ na tych ludzi ma mięso żyjącego na wyspie żółwia.

Naukowiec zabiera z wyspy bez niczyjej zgody mięso. Doprowadza do tego, że cywilizacja Ivu’ivu zostaje zniszczona. Na wyspę dociera globalizacja. Lud cierpi na choroby przywiezione z Zachodu, a alkoholizm zbiera swoje żniwo. Sam Perina widząc skutki swojego działania, postanawia adoptować kolejne dzieci rdzennych mieszkańców wyspy i wywozi je do USA. Kilkadziesięcioro młodych ludzi z plemienia Ivu’ivu otrzymuje od niego opiekę. Naukowiec za swoje odkrycia zostaje uhonorowany Nagrodą Nobla, ale po latach wyjdą na jaw fakty, które wywołają skandal.

Hanya Yanagihara w „Ludziach na drzewach” nawiązuje do takich dzieł jak „Doktor Faustus” Tomasza Manna, czy „Jądro ciemności” Josepha Conrada. Jeśli chodzi o pierwszą książkę, tutaj podobna jest forma. Ronald Kudobera przedstawia wspomnienia więzienne Periny, tak jak Serenus Zeitblom spisuje żywot swojego przyjaciela, genialnego kompozytora Adriana Leverkühna. Jednak by dobrze pojąć, co się właściwie wydarzyło, trzeba podjąć pewien trud. W „Ludziach na drzewach” sporo jest niedopowiedzeń. Sam Ronald Kudobera zaznacza, że pewne fakty pomija, a odbiorca sam musi zrekonstruować wydarzenia. Szybko też zauważy motyw faustowski, który został w tym przypadku uwspółcześniony. Pytania, jakie się nasuwają podczas lektury powieści dotyczą procesu niszczenia kultur, ale także tego, co wolno naukowcom. Jak daleko wolno się posunąć w imię rozwoju nauki?

Mroczny i tajemniczy świat tropikalnej wyspy, przekłada się na to, w którą stronę podąża Norton Perina. Dokonuje pewnego wyboru, ale w imię czego? Czy chodzi mu o sławę naukowca, czy rozwój nauki? Widzimy, że naukowiec pomija pewne kwestie, choć sam zarzuca kolegom podobne działania. Co ukrywa przed światem? Przede wszystkim cenę, jaką trzeba zapłacić za długowieczność. To jednak nie jest jedyna rzecz, której nie chce ujawnić.

Yanagihara ciekawie opisuje motyw sobowtóra. Perina ma brata bliźniaka, ale to u Nortona ujawniają się te złe cechy. On jest tym, którego określa się jako Doppelgänger. Jednocześnie Nortona fascynuje Owen, który potrafił ujawnić swój homoseksualizm, czy postępować moralnie. Okazuje się, że ten milczący brat Nortona, świetnie potrafi wyrazić się poprzez słowo pisane, gdyż jest poetą, a także znawcą literatury.

Autorka „Małego życia” pisała swoją debiutancką powieść przez osiemnaście lat. Książka „Ludzie na drzewach” została misternie skonstruowana. Zaskakuje ciekawą formą, nawiązaniami do dzieł z najwyższej półki. Yanagihara korzysta ze znanych motywów, ale na własnych prawach, dzięki czemu jej książka nie jest odtwórcza. Podczas lektury wkraczamy do świata pełnego grozy, dotyczy to nie tylko tropikalnej wyspy, ale także umysłu Nortona Periny. Mamy do czynienia z odwróceniem sytuacji, którą znamy z „Małego życia”. Tym razem poznajemy historię przemocy seksualnej z perspektywy oprawcy a nie ofiary. Pisarka zmusza nas też do refleksji pokazując pewne granice, które łatwo przekroczyć. Dzięki „Ludziom na drzewach” będziemy zastanawiali się nad kwestiami etycznymi jeszcze długo po przeczytaniu książki.