„Inna od siebie” – Brygida Helbig

Inna od siebie, Brygida HelbigBrygida Helbig, autorka książki „Inna od siebie” znana jest między innymi dzięki powieści „Niebko”, która znalazła się w finałowej siódemce do nagrody Nike. Tym razem pisarka zdecydowała się napisać powieść inspirowaną biografią Marii Komornickiej. Tej artystce Brygida Helbig poświęciła dwie prace naukowe, jedną po polsku, a drugą po niemiecku. Autorka „Innej od siebie” wyjaśnia we wstępie, że takich publikacji nikt nie czyta, więc podjęła temat jeszcze raz. Nazywa swą książkę powieścią, ale zaliczenie jej do tego gatunku wcale nie jest takie oczywiste. Co zatem daje nam Brygida Helbig?

„Inna od siebie” zaczyna się od momentu śmierci Piotra. Widzimy ciało zmarłego z punktu widzenia zakonnic, które przygotowują zwłoki do pogrzebu. Jak postrzegają osobę zmarłą? Na samym początku dowiadujemy się więc, jak zmarła Maria Komornicka znana też jako Piotr Odmieniec Włast. Widzimy tę osobę na krótko przed śmiercią. Postać osamotnioną, proszącą listownie członków rodziny o cieplejszą odzież, gazetę, czy koc. Zostały właściwie tylko sprawy przyziemne, szara codzienność.  Z rzeczy wielkich tylko jedno marzenie – wzlecieć ku niebu, pozostawiając za sobą słabe ciało.

Dopiero po tym przejmującym momencie wracamy do dzieciństwa i młodości głównej bohaterki. Brygida Helbig rekonstruuje dzieciństwo Marii Komornickiej. Przedstawia relacje rodzinne. Widzimy silnego ojca, który z jednej strony potrafił być despotą, a z drugiej pozwalał dziewczynce na więcej, niż wolno było osobom płci żeńskiej w tamtym czasie. A Maria od początku wykazuje spory talent literacki. Staje się oczkiem w głowie ojca, ale widzimy, że bohaterka już jako nastolatka buntuje się oraz nie potrafi dostosować się do powszechnie przyjętych ról społecznych.

Nie pomoże nawet to, że ojciec wysyła ją na studia do Cambridge. Maria wszędzie widzi zacofanie oraz niesprawiedliwy porządek świata. Przekonuje się, że nawet tam kobieta niewiele może. A Maria Komornicka nie zgadza się na tłamszenie jej osobowości, nie bierze pod uwagę jednak, by łamać stopniowo utarte zasady patriarchatu. Żąda, by świat uznał jej talent oraz wartość, niezależnie od płci. Kiedy nie udaje jej się tego osiągnąć na własnych prawach, zamienia się w Piotra Własta Odmieńca, ale w tym momencie kończy się droga artystyczna, a zaczynają podróże po szpitalach psychiatrycznych i zakładach zamkniętych.

Przyjmując nową tożsamość, Piotr Włast nie dostaje nowego życia. A to przecież obiecywała między innymi literatura romantyczna. Rzeczywistość okazała się inna. Również kultura stała się źródłem cierpień. Komornicka żyła w niewłaściwych czasach, ale była bezkompromisowa. Skupiła się na sobie, przekonana o własnej wyjątkowości, traktując z góry wszystkich, którzy jej nie dorównywali. Nie potrafiła ustąpić. W ten sposób z utalentowanej dziewczyny zmieniła się w złamanego przez życie Piotra. Mimo to, właśnie ta postać urosła do miana legendy. Zafascynowała innych nie tylko swą metamorfozą, ale również wcześniejszą twórczością, czy zasadami, którymi się kierowała. Można uznać, że wyprzedziła epokę o lata świetlne, jeśli chodzi o poglądy dotyczące społeczeństwa, czy kwestie związane z płcią.

W „Innej od siebie” Brygida Helbig opowiada o Marii Komornickiej, czy Piotrze Odmieńcu oddając co jakiś czas głos ludziom, którzy dobrze ją znali, czyli bliskim i znajomym. Jednocześnie pisarka podejmuje próbę odwzorowania tego, co ważnego wydarzyło się w życiu tej postaci w fabularyzowanej formie. Otrzymujemy fikcję, ale opartą na faktach. Autorka książki zastanawia się nad tym, kim była bohaterka „Innej od siebie”. Fantazjuje i kreuje wypowiedzi bohaterów, by uzupełnić pewne luki. Wysnuwa wnioski oraz interpretuje, chcąc wydobyć Marię Komornicką (Piotra Własta) z legendy. Tworzy ciekawy portret postaci. Widzimy wyobcowanie, niezrozumienie ze strony współczesnych opisywanej bohaterki (bohatera), która musiała wiele zapłacić, by choć w części żyć zgodnie ze swoimi przekonaniami.

  1. To może być bardzo ciekawa książka. Taka biografia, która nie do końca jest biografią. Lubię sięgać po powieści, gdzie mamy prawdziwych, historycznych bohaterów, ale na przywróconych na nowo do życia, z wtłoczoną znów krwią w żyły 🙂

    • Muszę przyznać, że forma książki jest oryginalna. Najbardziej porusza scena mycia zwłok Piotra Własta przez zakonnice. Brygida Helbig dając czytelnikom fikcyjne dialogi bohaterów, w ten sposób nadaje tej historii życie, a sama książka staje się znacznie ciekawsza.

  2. O Brygidzie Helbig usłyszałem właśnie za sprawą „Niebka”. Po książkę jeszcze nie udało mi się sięgnąć, ale informacja, że autorka wydała kolejną powieść bardzo mnie cieszy, bo to zwiększa prawdopodobieństwo, że zapoznam się z dorobkiem artystki. Komornicka to szalenie niejednoznaczna postać i ciekaw jestem, jak odmalowała ją Helbig.

    • Nie udało mi się sięgnąć jeszcze po „Niebko”, ale też wiele o tej książce słyszałam. A Brygida Helbig pokazała Marię Komornicką, która buntuje się przeciwko zasadom patriarchatu. Oprócz tego nie łączy tożsamości Piotra Własta z homoseksualizmem (jak niektórzy badacze).

  3. Brzmi niesamowicie, wręcz genialnie. Intrygująca powieść, super, że o niej piszesz, bo to prawdopodobnie literacka perełka ukryta gdzieś między tomami na półkach. Dodaje do tytułów wartych zapoznania się.

    • Myślę, że ta publikacja zainteresuje te osoby, które chciałyby poznać niebanalne postacie, albo interesują się poezją z okresu Młodej Polski.

  4. Postać ciekawa, a i książka zapowiada się interesująco. Co prawda pisanie o osobie, którą ktoś się aż tak interesuje bywa niebezpieczne, bo grozi utratą obiektywizmu, ale też bywają najbardziej porywające.

    Uwaga na marginesie ode mnie – żadne czasy nie są dobre dla bezkompromisowych.

    • Brygida Helbig pewnie doszła do wniosku, że skoro tyle wie o Marii Komornickiej, to czas przybliżyć tę postać komuś więcej niż czytającym prace naukowe. Myślę, że dobrze się stało, bo w innym wypadku nie poznałabym tego, jak autorka postrzega Komornicką.
      A bezkompromisowi rzeczywiście – zawsze są skazani na porażkę.

Skomentuj Rosa Czyta Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *