Najnowsza książka Sylwii Chutnik pt. „Tyłem do kierunku jazdy” niedawno miała swoją premierę. Autorka powieści należy do osób bardzo pracowitych, więc trzeba było troszkę poczekać na ten tytuł. Ostatnią powieścią Sylwii Chutnik jaką czytałam, był „Smutek cinkciarza”, wydany w 2016 roku. Oczywiście pisarka cały czas działała aktywnie na różnych polach, ale nie zapomniała o tworzeniu prozy. Ze spotkania podczas festiwalu Literacki Sopot, dowiedziałam się, że część powieści powstało właśnie tu, nad morzem.

Historia, jaką poznajemy, rozgrywa się w czasach współczesnych. Magda odwiedza swoją babcię w szpitalu, a ta opowiada jej o swoim życiu. Robi to jednak zaskakująco. Opowiada bez skrupułów, czego doświadczyła i co było dla niej najważniejsze. Z tego wyłania się obraz babci Stasi, kobiety niezwykłej. Osoby, która choć w czasie wojny straciła siostrę bliźniaczkę, bierze życie za bary i prze do przodu. Niekonwencjonalnie, tyłem do kierunku jazdy.

Poznajemy brawurową historię babci Stasi, która jako jedną z najważniejszych chwil swego życia przywołuje Światowy Festiwal Młodzieży w Warszawie. Tam przytrafił jej się krótki, ale wspaniały romans z pewnym Rumunem. PRL babci Stasi to czasy kolorowe, w których z niczego dało się zrobić coś, co przyciągało uwagę innych ludzi. Seniorka w młodości była kimś, kto świetnie orientował się, co gdzie i jak można załatwić w Warszawie. Mąż nie miał za wiele do powiedzenia, wolał zająć się ogródkiem, a sprawy przyziemne oddać ukochanej. Nic dziwnego, krewka i przedsiębiorcza Stasia w PRL-u radziła sobie doskonale, a po jego upadku jej zaradczość jeszcze się rozwinęła. Do tego stopnia, że Stasia stała się osobą majętną. Mogła np. dać wnuczce pieniądze na tranzycję.

Córka Stasi, Krysia nie wdała się w matkę. W niczym jej nie przypomina, stanowi jej przeciwieństwo. Nie potrafi poradzić sobie z tym, kim jest jej córka, Magda. Ta ostatnia ma problem z akceptacją samej siebie. Potrzebuje terapeuty, ale w tej roli najlepiej sprawdzi się babcia Stasia. Ona z każdym swoim słowem ze szpitalnego łóżka przekazuje wnuczce coraz więcej siły i daje jej nadzieję na lepsze jutro.

Sylwia Chutnik opisuje jeszcze jedną bohaterkę książki – Warszawę. Dzięki Stasi przenosimy się w świat rodem z powieści „Zły” Tyrmanda. Miasto zmienia się w miarę upływu czasu, a sama autorka oddaje stolicy pewien literacki hołd. Pokazuje miejsca barwne, żywe, niezależnie od czasów, jakie opisuje. Choć może tylko oczyma Krysi zobaczylibyśmy Warszawę czarno-białą, jak z ikonicznego wręcz zdjęcia „Czas Apokalipsy” Chrisa Niedenthala  przedstawiającego miasto w stanie wojennym. Jednak najważniejszy głos otrzymują babcia Stasia i jej wnuczka Magda.

W powieści widać zaangażowanie Sylwii Chutnik w sprawy aktualnie społeczno-politycznie. Autorka odnosi się do rzeczywistości, jaką znamy, ale na pierwszym miejscu znajdą się relacje między trzema pokoleniami. Mamy babcię, córkę i wnuczkę oraz przyglądamy się więzom, jakie je łączą. „W tyłem do kierunku jazdy” istotny okazuje się humor. Opowieść jest nim przepełniona. Oglądamy świat przedstawiony w przejaskrawionych barwach, co bawi i sprawia, że nie raz zaśmiejemy się na głos, a nie tylko pod nosem. W ten sposób Sylwia Chutnik nieco odrealnia tę opowieść, trudno nam uwierzyć w babcię Stasię, za to Magdę potraktujemy z dużo większą powagą i pełną empatią. Pisarka uświadamia nam, że mimo iż jest już XXI wiek, to wciąż mamy dużo do zrobienia w związku z brakiem tolerancji, uznaniem pełnych praw dla wszystkich niezależnie od płci oraz orientacji seksualnej. Łączy to z barwnymi historiami rodem z wczesnych filmów Pedra Almodóvara, bawiąc, czasem wzruszając, zmuszając do refleksji. Warto poznać tę historię choćby dla samej babci Stasi.