Jeśli czytamy książki, często mamy potrzebę, by dowiedzieć się czegoś więcej o ich autorach. Można poczytać biografie, recenzje interesujących nas tytułów, albo wywiady z twórcami literatury. Te ostatnie pozwalają na coś więcej, niż krótki biogram. Dzięki nim poznajemy twórcę znacznie lepiej, wręcz mamy wrażenie, że skraca się dystans między autorem a odbiorcą. Michał Nogaś, dziennikarz od lat zajmujący się literaturą, prowadzi rozmowy z pisarzami oraz pisarkami. Związany był z radiową Trójką, obecnie z „Gazetą Wyborczą”. Teraz możemy nie tylko słuchać jego audycji, czy sięgać po teksty publikowane w pismach i gazetach, ale również poznać zbiór 37 rozmów zatytułowany „Z niejednej półki”.
W książce zebrano najciekawsze wywiady z autorami z całego świata. Oczywiście nie zabraknie polskich twórców. Ciekawa jest klamra, która spina te rozmowy. Otwiera ją śledztwo, które odbył Michał Nogaś w poszukiwaniu noblistki, Alice Munro. Ostatnia rozmowa została przeprowadzona z Olgą Tokarczuk, laureatką literackiego Nobla za 2018 rok. Dlaczego kanadyjska autorka opowiadań zamilkła? Czego dowiedział się o Alice Munro? Czytałam ten pierwszy reportaż, który wcześniej był publikowany w magazynie „Książki” i wywarł na mnie spore wrażenie. Spontaniczna podróż dziennikarza nie zakończyła się wywiadem, ale oczyma Michała Nogasia oglądamy miejsca i ludzi, z którymi noblistka mogła zetknąć się na co dzień. Efekt końcowy jest piorunujący. Już dla samego tego tekstu warto sięgnąć po zbiór.
Co mają do powiedzenia brazylijscy pisarze: Michel Laub i Bernardo Kucinski? Opowiadając o swoich książkach nie pomijają sytuacji politycznej, jaka panuje w ich kraju. Dzięki temu dostrzegamy, że wiele nas łączy. Politycy brazylijscy do złudzenia przypominają tych polskich. Owe podobieństwa bardzo niepokoją i zmuszają do smutnych refleksji. Podczas lektury tych wywiadów zastanawiamy się, czy nastąpił kres wolności i demokracji? Jaki będzie następny krok władz?
Prócz wspomnianych wcześniej laureatek Literackiej Nagrody Nobla: Alice Munro i Olgi Tokarczuk, Michał Nogaś przeprowadził rozmowy ze Swietłaną Aleksijewicz, Orhanem Pamukiem i Mario Vargasem Lloysą. Każda z rozmów pozwala lepiej zrozumieć zarówno samego twórcę oraz poznać poglądy na literaturę. Nobliści pokazują nam rzeczywistość tak, jak sami ją rozumieją. Każda z osób ma coś istotnego do przekazania.
Michał Nogaś pozwala nam ruszyć w literacką podróż dookoła świata. Przebędziemy chyba wszystkie kontynenty (może poza Australią). Dzięki wywiadom i rozmowom ze światową literacką śmietanką do której zalicza się niewątpliwie.: Margaret Atwood, Paul Auster, Chimamanda Ngozi Adichie, Sarah M. Broom, Javier Marìas, Karl Ove Knausgård, Zadie Smith czy Elizabeth Strout, mamy okazję zobaczyć, nad jakimi kwestiami zastanawiają się ci twórcy. Uderzające jest, jak wiele ich łączy. Pojawiają się wspólne tematy takie jak rozliczanie przeszłości, patrzenie w przyszłość, ekologia, czy określanie kierunku, w którym zmierzamy. Nawet pisarze spoza Stanów Zjednoczonych wypowiadają się z niepokojem o Donaldzie Trumpie.
Jak podaje wydawca, w zbiorze znajdziemy nigdy niepublikowane wywiady z Olgą Tokarczuk czy Dorotą Masłowską, nową rozmowę z Mariuszem Szczygłem. Dziennikarz opowiada o tym, jak czyta i jakie lektury ratują mu życie. Po raz pierwszy mamy okazję sięgnąć po wspólny wywiad małżeństwa pisarzy Agnety Pleijel i Macieja Zaremby Bielawskiego. Przeczytamy smutną opowieść Małgorzaty Rejmer o albańskich kobietach. Michał Nogaś przeprowadził wywiad z Jerzym Pilchem o tym, jak napisać dobry felieton. Dwa miesiące później rozmówca zmarł, mógł to być zatem ostatni wywiad, jakiego udzielił za życia.
Przyznam, że sporą część pisarzy, z którymi rozmawiał Michał Nogaś jest mi bliska. Poznałam ich książki, czytałam czy słuchałam wywiadów z nimi. Jednak znalazło się sporo tytułów, po które jeszcze chciałabym sięgnąć, by przekonać się, co mają do powiedzenia ci twórcy pod względem literackim. Dzięki wywiadom mamy okazję przez chwilę oderwać się od szarej rzeczywistości, chociaż nie do końca, ponieważ twórcy okazują się tymi, którzy o świecie mają sporo do powiedzenia. Gdybyśmy kierowali się ich ostrzeżeniami i po prostu ich słuchali, na naszym globie z pewnością byłoby lepiej.