Właśnie kończy się lato. Ta pora roku jest niezwykle istotna w powieści mołdawsko-rumuńskiej pisarki Tatiany Țîbuleac. Choć książka jest niepozorna objętościowo, to aż gęsto w niej pod względem opisanych emocji. „Lato, gdy mama miała zielone oczy” stanowi debiut powieściowy Tatiany Țîbuleac. Za tę książkę autorka doczekała się licznych nagród literackich, powieść została także przełożona na wiele języków. Natomiast na język polski przetłumaczył ją Dominik Małecki.

Narratorem i głównym bohaterem tej historii jest Aleks. Nastoletni chłopak, który od pierwszych zdań wyraża się z nienawiścią o swojej matce. Swoją wypowiedź zaczyna od słów: „Tego ranka, gdy nienawidziłem jej bardziej niż kiedykolwiek, mama skończyła trzydzieści dziewięć lat. Była mała i gruba, głupia i brzydka. Najbardziej bezużyteczna ze wszystkich matek, jakie dotąd istniały.” (s. 5). Skąd takie wielkie pokłady nienawiści w nastolatku? Aleks ma swoje powody i z czasem zobaczymy, co się w tym wyznaniu kryje.

Jednak nie tylko z matką łączą go trudne relacje. Ojciec odszedł do innej kobiety. Trudne relacje rodzinne wynikają z tragedii, która naznaczyła tę rodzinę cierpieniem. Po tym, jak zmarła młodsza siostra Aleksa, Mika, nic już nie mogło być takie samo. Ten pragnący miłości chłopiec został od niej odcięty po tym, jak matka pogrążyła się w rozpaczy.

Kiedy Aleks skończył szkołę, mama poprosiła go, by udał się z nią na wakacje do Francji. Chłopak miał zupełnie inne plany, ale się zgodził. Czekała go dziewięciogodzinna podróż z Anglii za granicę, a potem lato, które zmieniło wszystko w jego życiu.

W powieści Tatiany Țîbuleac wsłuchujemy się w pełną bólu wypowiedź człowieka, który na prośbę swojego terapeuty, spisuje zdarzenia z najważniejszego czasu w jego życiu. Lato na francuskiej wsi pozwoliło Aleksowi zbliżyć się do matki. Stopniowo niewyrażane na głos oskarżenia i pretensje zaczynają blednąć. Rodzi się między nimi silna więź. Taka, jakiej nie było od śmierci Miki. Można powiedzieć, że choć wcześniej cały czas byli obok siebie, to nie potrafili odnaleźć siebie nawzajem. Robią to dopiero teraz. Tyle, że niestety w życiu Aleksa wiele się po tym lecie zmieni.

Książka „Lato, gdy mama miała zielone oczy” opisuje trudną relację między dojrzewającym synem, a matką. Perspektywa Aleksa jest jednostronna. Nie wiemy, co czuje jego matka, ale z czasem dowiadujemy się, dlaczego w chłopaku było tyle negatywnych słów. Bohater poprzez liczne retrospekcje przybliża nam swoje doświadczenia. Okazuje się, że pod wściekłością, gniewem i pogardą  kryje się ogromna potrzeba miłości i chęć nawiązania bliskiej relacji z matką. Na początku tylko zielone oczy były jedyną pozytywną rzeczą, którą chłopak widział w swojej rodzicielce.

Powieść Tatiany Țîbuleac zaskakuje czytelnika od pierwszych zdań. Otrzymujemy historię, w której emocje są najważniejsze, ale też dowiadujemy się, jakie jest ich źródło. Skąd gniew i cierpienie w sercu dorastającego Aleksa. Widzimy również, że „Lato, gdy mama miała zielone oczy” jest opowieścią o przebaczaniu i potrzebie budowaniu relacji na nowo. Odkrywamy, że za słowami pełnymi nienawiści kryje się ból oraz pragnienie bycia kochanym przez najważniejszą osobę w życiu. Owe tytułowe zielone oczy to symbol ostatniej szansy na odrodzenie wzajemnych relacji. Autorka pisze o tym obrazowo, w poruszający sposób, odwołując się do naszych zmysłów. Lato kojarzy się z pełnią życia, ale za nim czeka już jesień i odchodzenie. Pozostaje żałoba, a także piękne wspomnienie i poczucie pojednania. Rumuńska pisarka pokazuje trudy wybaczania, ale również oczyszczenie, które ono daje. Czytelnik wczuwa się w tę opowieść, nie może się od niej oderwać przeżywa cały wachlarz uczuć, który spotyka głównego bohatera.