Jeśli nie lubisz opowiadań, nie daj się zwieść książce „Stolik dla dwojga” Amora Towlesa. Tak, jest to zbiór sześciu krótkich form, ale oprócz tego otrzymujemy jeszcze jedną historię, która spokojnie mogłaby zostać potraktowana jako niezbyt obszerna powieść. Autor tych siedmiu tekstów znany jest i uwielbiany za „Dżentelmena w Moskwie”, „Dobre wychowanie” i ostatnią powieść wydaną u nas dwa lata temu „Lincoln Highway”.

„Stolik dla dwojga” podzielony został na dwie części. Pierwsza z nich zatytułowana jest „Nowy Jork”, a druga „Los Angeles”. W ostatniej znajdziemy tylko jedną, ale za to najdłuższą opowieść. Jednak już na początku poczujemy się zaskoczeni, gdyż poznajemy pewnego chłopa, który przenosi się ze swoją wyjątkowo energiczną żoną do Moskwy. Mężczyzna nosi wspaniałe nazwisko Puszkin. Nie ma nic wspólnego ze słynnym rosyjskim poetą, prócz narodowości i romantycznego podejścia do życia. Okazuje się, że nawet w bolszewickiej Rosji można nieoczekiwanie zaznać trochę szczęśliwych chwil stojąc w wielogodzinnych kolejkach po chleb i inne podstawowe artykuły żywnościowe. Dzięki doskonaleniu umiejętności przebywania w długich ogonkach, można nawet trafić do Nowego Jorku.

Inny bohater będzie fałszerzem. Takim nietypowym, który wpisuje autografy do książek, głównie za nieżyjących pisarzy. Czy ktoś oprócz takich miłośników czytania jak ja, zwraca jeszcze uwagę na odręczne podpisy autorów? Timothy miał być pisarzem, ale najlepiej wychodzi mu podpisywanie się za kogoś innego z uwzględnieniem takich szczegółów, jak wiek czy samopoczucie danego twórcy. Tutaj na scenę wkroczy wtedy jeszcze żyjący Paul Auster, dzięki któremu historia doczeka się pewnego zwrotu akcji.

Oprócz wspomnianych bohaterów będą też dwaj mężczyźni spędzający noc w tym samym hotelu, Ciekawa okaże się związana z tym nieoczekiwana odpowiedzialność, jaka spadnie na jednego z nich. Zadamy sobie również pytanie, dlaczego pewien starszy mężczyzna nagrywa koncert w Carnegie Hall. Widzimy jakie będą konsekwencje tego, co zrobi jego sąsiad, gdy zgłosi swoje podejrzenia ochronie.

Podczas lektury tekstów Towlesa rodzi się pytanie o miłość do sztuki. Książki, muzyka, malarstwo stają się czymś ważnym dla bohaterów. Czymś, co pozwala im w tym świecie przeżywać codzienność inaczej. Niekoniecznie są dzięki temu lepsi, niektórzy wręcz odwrotnie, mogą za sprawą chciwości do sztuki ulegać pewnym niemoralnym podszeptom i dają się skusić na coś nielegalnego.

Ostatnia historia przeniesie nas do Los Angeles. W opowiadaniu „Eve w Hollywood” występuje bohaterka Evelyn Ross znana z powieści “Dobre wychowanie”. Kobieta miała wysiąść w innym miejscu, ponieważ wybierała się do rodziców, a jednak dopłaciła konduktorowi kwotę pozwalającą jej na jazdę do samego Los Angeles. Podróż pociągiem z Nowego Jorku przez całe USA to zaledwie początek tej historii. Eve będzie miała do odegrania nietypową rolę. Nie wystąpi w filmie, ale wpłynie na to, by jej przyjaciółka, aktorka Olivia de Havilland (znana z roli w „Przeminęło z wiatrem”) nie musiała się martwić o pewne skandaliczne zdjęcia. Akcja, jak się można już domyślić, rozgrywa się w latach trzydziestych ubiegłego wieku.

Kiedy sięgniemy po „Stolik dla dwojga” zobaczymy nie tylko Amerykę w momencie, kiedy rodził się mit łudzący innych, a opowiadający o szansie na wybicie się od pucybuta do milionera. W tym świecie, niezależnie od czasów, rządzą ludzie bogaci. Amor Towles nie pisze o tym w sposób otwarty, a stosuje między innymi przypowieść, metaforę. Dodaje do tego humor oraz ironię, są nawet elementy kryminału w chandlerowskim stylu. Dla mnie była to przede wszystkim uczta literacka. Czytając „Stolik dla dwojga” czułam, że mam do czynienia z prozą, o której długo nie zapomnę i rzeczywiście są tu historie, które skłaniają do refleksji, ale jest w nich też pewien element zaskoczenia związany z tym, dokąd nas prowadzi opowieść. Niekoniecznie będzie to tam, gdzie byśmy się spodziewali. Okaże się jednak, że autor prowadzi nas w miejsce, które czytelnicy lubią najbardziej, czyli na półkę ze świetną literaturą.

PS Powieść na język polski przełożyła Aleksandra Kamińska.