Poznawanie książek Alaina Mabanckou to prawdziwa literacka przygoda, a zaczęłam ją od „African Psycho”. Następny był „Kielonek”. Jeśli ktoś czytał te powieści i mu się one spodobały, raczej nie trzeba go namawiać do sięgania po kolejne książki tego francuskojęzycznego, a pochodzącego z Kongo, pisarza. Większość z nich czeka niecierpliwie na kolejne tłumaczenia książek Alaina Mabanckou. Czy „Papryczka” będzie równie interesująca, jak pozostałe powieści tego autora?

Przede wszystkim znajdziemy się w świecie, który doskonale znamy z poprzednich książek Mabanckou. „Papryczka” stanowi pewnego rodzaju poszerzenie i dopowiedzenie tego świata przedstawionego, którego obraz mieliśmy już choćby w „Kielonku”. Teraz głównym bohaterem staje się człowiek, który wychowywał się w sierocińcu. Matka porzuciła niemowlę, natomiast ksiądz z sierocińca w Loango ochrzcił dziecko nadając mu imię, które w tłumaczeniu oznacza: „Chwalmy Pana, czarny Mojżesz urodził się na ziemi przodków”.

Jak wiadomo, imię ma znaczenie, a główny bohater nieco się go wstydzi, ponieważ Mojżesz wyprowadził Żydów z Egiptu, a mały mieszkaniec sierocińca, nie ma zbyt wielu szans na wyzwolenie siebie, czy kogokolwiek innego. Tata Malepo, tak dzieci nazywały duchownego, który nadał Papryczce imię, uczył dzieci Tańca Pigmejów z Zairu, a przede wszystkim był lubiany przez sieroty. Jednak zawieruchy polityczne sprawiły, że pewnego dnia ksiądz znika. Ten, który symbolizował kolonializm, został zastąpiony przez Dieudonné Ngoulmoumako. Zaczynają się wojny etniczne, a dyktatorski dyrektor, jak tylko zmienia się opcja polityczna, zmienia również swoje poglądy, byle utrzymać się na fali.

Dzieci również starają się dostosować. Mały Mojżesz przygotowuje się do życia w socjalistycznym państwie, ucząc się najpierw na pamięć, a potem recytując przemówienia prezydenta republiki. Papryczka opowie nam swoją historię i zobaczymy kogoś, kto musiał walczyć o przetrwanie, choć nie miał szans na to, by zbliżyć się do drugiego człowieka. W pewnym momencie będzie musiał rozstać się z jedynym przyjacielem, który marzy o tym, że przyleci po niego samolot i zabierze go z sierocińca. Te nierealne wizje pozwalają jakoś wytrwać w cierpieniu, choć wiadomo, że nigdy nie zostaną zrealizowane, ale jak pisała Halina Birenbaum: „nadzieja umiera ostatnia”.

Papryczka znajdzie się na ulicy, gdzie jedyną pomocną dłoń wyciągnie do niego burdelmama, nosi ciekawie brzmiące przezwisko: Mamą Fiat 500. Bohater radzi sobie dzięki inteligencji, ale inni uważają, że popada w szaleństwo. Nikt jednak nie znajduje dla niego ratunku, ani słynni lekarze, ani szamani. W Papryczce zderzają się te wszystkie sprzeczności, które widzimy w samym Kongo. Konflikty etniczne, społeczne, czy ideologiczne niszczą wszystko co się da. Postać tytułowa stara się jednak zachować przyzwoitość, mimo warunków, w których wzrastała, czy widząc ogrom zła wokół siebie. Najbardziej zaskoczy jednak nawet nie filozofia życiowa Papryczki, a zamiłowanie do… okoliczników.

W powieści „Papryczka”, podobnie jak w poprzednich książkach Alaina Mabanckou, nie brakuje humoru, czy wręcz groteski. Jednak tym razem jest jej znacznie mniej. Tym razem są nawet znaki interpunkcyjne. Można powiedzieć, że otrzymujemy niemal klasyczną powieść o charakterze konfesyjnym. Bohater odsłania przed nami swoje losy, choć nie odkrywa się całkiem, daje nam tylko tyle, byśmy otrzymali ciekawą opowieść. Natomiast poprzez historię zwykłego człowieka, portrety ludzi z ulicy, przyglądamy się przeobrażeniom, jakim ulega samo Kongo. A o tym kraju Mabanckou potrafi pisać z prawdziwym uczuciem, nawet jeśli odsłania jego wady, choć najczęściej dostrzegamy rany i blizny. Kiedy jednak mamy do czynienia z zabawnymi sytuacjami, najczęściej jest to śmiech przez łzy. Okazuje się, że o poważnych sprawach można pisać posługując się humorem, czy nawet groteską. Zobaczymy kraj pełen kontrastów, gdzie trudno być dobrym człowiekiem, a jednak wbrew wszystkiemu Papryczce się to udaje nawet wtedy, gdy będzie chciał się zemścić.